کافه تلخ

۱۳۸۶ آذر ۲۱, چهارشنبه

امام و حجت از دیدگاه اسماعیلیه




این فكر كه امام حقیقی باید به نص انتخاب شود، چه خود ادعا بكند یا نه، از زمان امام صادق(علیه السلام)رشد كرد. او معتقد بود همیشه یك امام حقیقی وجود دارد و لازم هم نیست كه قدرت ظاهری داشته باشد، لذا خود او هم در هیچ قیامی شركت نكرد. ایشان بود كه اصل تقیه را در شیعه بسیار پررنگ كرد و او بود كه امامت را منحصر در علویان فاطمی قرار داد. تمام اینها مورد قبول هم اثنی عشری و هم اسماعیلیه، قرار دارد. امام صادق(علیه السلام)توانست شیعیان را تا حدودی جمع كند چون قوی ترین فرد، در فقه، كلام و پرورش شاگرد بود، توانست شیعه امامیه را یك فرقه مذهبی واحد درآورد.

امام صادق(علیه السلام)امام ششم امامیه بود و امام پنجم اسماعیلیه، و امام ششم آنان اسماعیل پسر امام صادق بود. اسماعیلیان مباركیه بعد از مرگ محمدبن اسماعیل( امام هفتم خود) دو دسته شدند، برخی قائل به امامت عبدالله پسر محمد شدند و برخی قائل به امامت محمدبن اسماعیل ماندند و گفتند او هنوز نمرده و همان مهدی موعود است. ولی در مجموع تاریخ اسماعیلیه قدیم، خیلی معلوم نیست. قرامطه، محمدبن اسماعیل را آخرین و هفتمین امام می دانند و همیشه منتظر قیام امام مستور خود هستند، لذا به واقفیه هم معروفند، چون در اینجا متوقف شدند. و به سبعیه (هفت امامی) هم معروف بودند(علی ـ امام ونبی ـ،حسن، حسین، علی بن حسین، محمدبن علی، جعفربن محمد و محمدبن اسماعیل كه مهدی است).
آنها برای این كه امامان قرامطه را به عدد هفت برسانند، اسماعیل را حذف كردند و دلیلش هم معلوم نیست. البته اسماعیلیه مستعلوی، علی(علیه السلام)را اساس و بالاتر از امامت دانستند و شمارش ائمه را بعد از او شروع می كنند، لذا اسماعیل را هم امام می دانند، در مقابل اسماعیلیه نزاری امام علی را امام دانستند، و امام حسن را حذف كردند و اسماعیل امام ششم و محمد امام هفتم شد.
چون امام حسن را امام موقتی یا مستودع می دانند كه با امام مستقر و دائمی متفاوت است.
آنان معتقد بودند كه در زمان امام غایب افرادی كه حجت نامیده می شوند جانشین امامند. حجت در اصطلاح آنان سه معنا داشت اول اینكه یعنی امام یا نبی؛ دوم یعنی نایب خاصِ امام و رابط امام مستور و مردم؛ و سوم اینكه اگر امام زنده باشد حجت یعنی جانشین. و حجت كبرا بعد از امام، امام می شود، لذا وقتی عبیدالله المهدی ادعای امامت كرد، همه پذیرفتند.
چون او تا آن زمان حجتِ امامِ مستور بود، تا قبل از ادعای امامت عبیدالله المهدی كه تا الان حجتِ امام مستور بود، همه به مهدویت محمدبن اسماعیل معتقد بودند، اما وقتی او خود را امام نامید كه در واقع نفی مهدویت محمدبن اسماعیل بود، حمدان قرمط كه از داعیان او بود امامت او را نپذیرفت و بر امامت محمدبن اسماعیل باقی ماند و قرامطه را شكل داد. البته داعیان مغرب، طرفدار عبیدالله شدند و اجازه دادند او به مغرب برود و حكومت تشكیل دهد و امام اسماعیلیه شود و داعیانی یه اطراف بفرستد.
تا امام صادق[علیه السلام ]، تعداد ائمه بین اثنی عشری و اسماعیلیه مشترك است. در زمان امام صادق(علیه السلام)، بجز زیدیه، تمام شیعیان به خاطر اهمیت فاطمی بودن، دور امام صادق(علیه السلام)را گرفتند. كم كم امام صادق(علیه السلام)در تمام مباحث فقهی و كلامی، سرآمد شد حتی امامیه اثنی عشری، خود را شیعه جعفری نامیدند.

سالیسیلات و حسن صباح

وقتی سردرد داری یا تب می کنی ،یک استامینوفن می بلعی و درمان می گردی.غافل از اینکه ،گذشتگان چه سختیها برای درمان یک تب ساده متحمل شدند.ضد تب ها در سه دوره تاریخی قابل بررسی هستند و حکایت تاریخی شیرینی دارند.
۱-پوست درخت بید(willow bark):گذشتگان دریافتند که پوست درخت بید حاوی ماده ای است که ضد درد و حتا ضد تب است.در کتاب خداوند الموت که می گویند شادروان ذبیح الله حکیم الهی دشتی یا منصوری به اسم پل امیر نوشته است ،در می یابی که حشاشین یا پیروان حسن صباح پیشوای اسماعیلیه از پوست درخت بید برای تحمل درد ناشی از مقطوع النسل شدن استفاده می کردند.
فداییان اسماعیلیه از میل جنسی محروم می شدند تا ماموریت های سیاسی و تروریستی شان را بهتر انجام دهند.
بعدن هوفمان المانی در کمپانی دارویی بایر ،آسپرین را تولید کرد که در واقع تولید شیمیایی همان ماده موثر موجود در پوست درخت بید، یا همان جوهر بید که امروزه به سالیسیلات معروف گشته از کشفیات حسن صباح بوده
اسماعیلیه بزرگترین صادر کنندة گیاهان دارویی بوده و بنیان گزار شهر قاهره در مصر و دانشگاه معروف مصر می‌باشند


دیدگاه اسماعیلیه در باب خداوند:



در مورد توحید: اسماعیلیه تنزیهی ترین دیدگاه را در عالم اسلام دارند و تا جایی پیش رفته اند كه می گویند به خداوند حتی واجب الوجوب هم نمی توان گفت. تنزیه اسماعیلیه تا جایی پیش رفته كه اسماعیلیه به الحاد هم متهم شده اند و دیدگاه های تنزیهی اسماعیلیه، در عرفان بیشتر جا پیدا كرده است. البته این تفكرات اسماعیلی در جریان فكری چند قرن اخیر شیعه ظهور پیدا كرده است ولی در شیعه اصیل این حرف ها مطرح نبوده است.

مهمترین اشكالی كه سایر فرقه ها بر اسماعیلیه وارد می كنند* عقیده به حلول روح خدا در ائمه هدی بود* لذا اسماعیلیه در اثبات آن، آن قدر پافشاری می كردند كه بطور مطلق، نفی صفات الهی نمودند وحتی صفت وجود را هم برای خدا قبول نكردند و گفتند كه واجب الوجود هم نگویید. و با به كار بردن وازه ” ایس … بجای وجود، گفتند خداوند ”ایس … نیست.

خلاصه دلیلشان بر نفی وجود از خدا عبارت است از، ایس ( وجود ) : یاعرض است كه نیازمند به جوهر است كه از خداوند به دور است؛ یا جوهراست كه او هم یا جسمانی است: چون جسم از اجزاء تشكیل شده وجزء مقدم بر كل است لازم می آید ذات به چیزی تقسیم شود كه مقدم بر ذات است؛ یا غیر جسمانی است؛ كه او هم یا قائم بالقوه است كه نیازمند چیزی است كه او را بالفعل كند؛ یا قائم بالفعل است ؛كه آن هم یا فعلش به ذاتِ فاعل تكمیل نمی گردد كه مستلزم غیر است؛ یا فعلش به ذاتِ فاعل تكمیل می شود كه مستلزم اشتمال ذات بر نسب مختلف (فاعل ومفعول) و مستلزم وجود كثرت و قلت در ذات واحد است. خلاصه در هر صورت اگر بخواهیم برای خدا صفت وجود را و ویژگی های وجود را بر آن حمل كنیم، اشكالاتی به وجود می آید و با ذات خدا نمی سازد.

دلیل دیگر: اگر فرض بگیریم خدا موجود باشد:یا خودش خودش را به وجود آورده، كه این باطل است، چون لازم است بگوییم نبوده سپس به وجود آمده؛ یا باید بگوییم دیگری او را به وجود آورده است كه این هم باطل است چون لازم می آید خدا عله العلل نباشد. پس نمی توانیم از صفت وجود برای خدا استفاده كنیم.

با نفی صفت وجود از خداوند، سایر صفات در مورد خدا، هم نفی می گردد و در مقابل شجعه (تعطیل) ومعطله شدن می گفتند: تعطیل وقتی است كه نفی هویت كند یعنی لاهو كه بگوید خدایی نسیت ولی ما نفی صفات می كنیم نه نفی هویت.

درگذشت موسس اسماعیلیه نزاریه



حسن صباح ( شیخ الجبل ) موسس اسماعیلیه نزاریه هشتم خرداد ماه سال 503 خورشیدی برابر با 26 ربیع الثانی سال 518 ه. ق درگذشت. حسن صباح از ایرانیانی بود که در دوره سلجوقی قیام کرد و از مخالفان سرسخت تسلط اعراب بر ایران بود.
مذهب وی و پیروانش اسماعیلیه بود که شاخه‌ای از تشیع است با این تفاوت که آنان به هفت امام اعتقاد دارند و امامت را بعد از امام صادق ( ع ) حق فرزند وی اسماعیل دانسته و او را امام زمان و امام آخر می دانند. مرکز قدرت آنان در مصر بود که خلفای فاطمی مصر این مذهب را در این کشور رسمی اعلام کرده بودند.
حسن صباح نیز که اسماعیلی بود به مصر رفت و آنجا با حکیم ناصر خسرو قبادیانی و خواجه موید الدین شیرازی ملاقات کرده سپس به ایران آمد و از آنجایی که کلامی آتشین و پر نفوذ داشت روز بروز بر طرفدارانش افزوده شد.
سرانجام توانست برخی از قلاع موجود در ایران بود را تصرف نموده علنا بر ضد ملکشاه سلجوقی و وزیرش خواجه نظام الملک توسی که با اسماعیلیان شدیدا مخالف بود به مبارزه برخیزد و از این کار دو هدف داشت: هدف اول و اصلی آزاد کردن ایران از زیر سلطه اعراب بود و هدف دوم ترویج مذهب اسماعیلی در ایران. شیوه حسن صباح در از بین بردن مخالفان کشتن مستقیم افراد به همراه جانفشانی قاتل ( یعنی همان چیزی که امروزه ترور مینامیم ) بود. ماموران حسن صباح بسیاری از سران سلجوقی را کشتند و این کار در زمان جانشینان وی از جمله کیابزرگ امید ادامه پیدا کرد.
نهضت آنان نزدیک به صد و پنجاه سال ادامه داشت تا اینکه هولاکوخان شعله این جنبش را که از درون به فساد کشیده شده بود خاموش کرد و آخرین رهبر آنان را که رکن الدین خورشاه نام داشت به قتل رسانید.مکتب صباح که به الموتیان نیز شناخته می‌‌شد، به نام حشیشیون معروف بود.
این فرقه اولین سازمان تروریستی شناخته شده در تاریخ بشر است آنها اولین افرادی بودند که هدف را برتر از وسیله می ‌‌دانستند و به خود اجازه می ‌‌دادند با تظاهر و تزویر به سازمان دشمن نفوذ کنند و به همین خاطر بود که سال ها هیچ ارتشی نزدیک الموت هم نشد زیرا که همواره عوامل الموتیان در ارتش نفوذ کرده و فرماندهان آن را به قتل می ‌‌رساندند. این فرقه در ده سطح طراحی شده بود و یه افراد در پایین تر سطح گفته می‌‌شد که قرآن علاوه بر معنای ظاهری معانی عمیق تر و نهفته‌ای نیز دارد.
پیروان حسن صباح حشاشین خوانده می شدند زیرا در آن زمان حشیش به معنی دارو وحشاش به معنی دارو فروش به کار می رفت . در آخرین سطح (امامت) فرد همه چیز را حتی تجربه‌های شخصی خویش را تنها در صورتی می‌‌پذیرد که عقل بر آن حکم دهد. عقاید بدین حد سخت گیرانه تنها در عده‌ای از اندیشه‌های بودایی دیده می‌شود.
حسن صبباح عقیده داشت همه افراد توانایی رسیدن به بالاترین سطح را ندارند و بنابراین بیشتر افراد را در رده‌های پایین و برای اطاعت از اوامر خویش نگاه می‌‌داشت. در دوره سینان جانشین صباح، وی دو تن از زیردستانش را دستور داد که خود را بکشند و آنها خود را از دیوار به پایین پرتاب کردند که این واقعه در تاریخ ثبت شده است. طرفداران حسن صباح به او اعتقاد بسیار داشتند و دستوراتش را کاملاً اجرا می نمودند. پس از مدتی حسن صباح خود را مهدی موعود معرفی کرد و کم کم شاخه‌ای از اسماعیلیه به وجود آمد که باطنی نامیده شد اما دشمنانشان آنها را ملحد (کافر) می نامیدند.
آنها علاوه بر مهدویت حسن صباح معاد را قبول نداشته معتقد بودند که انسان‌ها با مرگ نابود می‌‌شوند و آنچه به عنوان اجر نیک و بد ذکر شده در مورد نام نیک یا بدی است که از آدمیان باقی می‌‌ماند.
علت نامیده شدن آنها به باطنی دو مورد ذکر شده:1 ــ چون طرفداران حسن صباح دین خود را مخفی می‌کردند به باطنی معروف شدند. 2 ــ آنها معتقد بودند که آنچه را که در دین شان به آن اعتقاد دارند از باطن قرآن و معانی درونی دین برداشت می‌کنند و بنابراین باطنی نامیده شدند.
از آنجایی که حسن صباح یک دین جدید را ترویج می‌کرد و با خلفای عباسی و حکام سلجوقی دشمن بود، بنابراین در ایران مخالفان بسیاری پیدا کرد و خلفای عباسی بر ضد او رسالاتی سرشار از دروغ منتشر می‌‌کردند و او را فردی خونخوار و ستمکار معرفی می‌‌نمودند. مخالفان حسن صباح منتشر کردند که حسن صباح با حشیش هواداران خود را از حال طبیعی خارج می‌کرده به کارهایی مثل ترور وا می داشته است

(حشاشین)


پیروان مکتب صباح که به الموتیان و اسماعیلیه نیز شناخته می‌‌شدند ، به نام حشیشیون (حشاشین)معروف بودند که ریشهٔ کلمهٔ Assasination در زبان انگلیسی نیز از همین مکتب است.
اسماعيليه يكى از فرقه‏هاى شيعه محسوب می شود.
آنان گروهى بودند كه به امامت اسماعيل گرويده و مرگ او را انكار كرده، گفتند او زنده و غايب است و روزى ظهور خواهد كرد. و در توجيه عمل امام صادق عليه‏السلام كه جنازه‏ اسماعيل را تشييع و تدفين كرد، گفتند اينها همگى جنبه‏ ظاهرى داشت و مقصود اين بود كه بدخواهان به گمان اين‏كه او مرده است درصدد سوء قصد به جان او برنيايند.

انشعابات زيادي در اين گروه رخداده است كه خود داستان مفصل دارد. اما حسن صباح که يك ايراني شيعه اثني عشري بود اما بر اثر القائات و تبليغات دين گروه به شيعه اسماعيلي گرائيد. با رفتن به مصر كه مركز علمي اسماعيليه به شمار مي‌آمد به آموختن تعاليم اسماعيليه پرداخت كه در سال 472 به دليل طرفداري وي از شيعه نزاري از مصر به مغرب تبعيد مي‌شود. و سرانجام به ايران در اصفهان مي‌رسد. و با حكومت سلجوقيان مخالفت علني مي‌كند و مورد تعقيب آنان واقع مي‌شود. و بالاخره به دژهاي الموت پناه مي‌گيرد. و فعاليت خود را براي تربيت نيروي ورزيده و رزم‌آور شروع مي‌كند.

مشهورترين نام و لقب اين فرقه همان «اسماعيليه» است، كه چون به امامت اسماعيل فرزند امام جعفر صادق عليه‏السلام معتقدند، به اين نام خوانده شده‏اند. گذشته بر اين نام، القاب ديگرى نيز دارند كه برخى از آنها عمومى و برخى خصوصى است؛ آنها عبارتند از:
باطنيه: از ديگر القاب عمومى آنان لقب باطنيه است و بدان جهت به اين نام شهرت يافته‏اند كه براى هر ظاهرى به باطنى قايل‏اند.

سبعيه: لقب ديگر آنان سبعيه است. علت ناميده شدن آنان به اين نام اين است كه به امامان هفت‏گانه قايل‏اند و رهبرى الهى را بر پايه‏ى حجت‏هاى هفت‏گانه تفسير مى‏كنند.
تعليميه: 

از القاب ديگر اسماعيليه تعليميه است. وجه تسميه‏ى آنان به اين نام اين است كه امام را عالم به باطن امور دانسته و معتقدند هيچ كس حتى پيامبر، جز به واسطه‏ى تعليم امام، بر باطن آگاه نمى‏گردد.
ملحده: 

بدان جهت به اين لقب خوانده شدند كه گاهى ظواهر شريعت را رها كرده و به باطن بسنده كردند.

اما یکی از القاب این گروه حشیشیون ، حشاشین می باشد.
زیرا در آن زمان حشیش به معنی دارو و حشاش به معنی دارو فروش و حشاشین جمع عربی حشاش می‌باشد