اوست آنکه فرستد بر بنده خویش آیتهای روشن را، تا برون آرد شما را از تاریکیها بسوی روشنایی و همانا خداست به شما نوازنده مهربان.' قرآن کریم ـ سوره 57 حدید، آیه 9.
سالک در طیّ طریق، به وجود هادی و شیخ دانا که مِنْ عند الله به تربیت او گمارده شده باشد نیازمند است تا به هدایت او از مهالک منازل گذر تواند کرد. چه علم بی معلّم نفعی ندهد و عشق بی معشوق را نوری نبود و عبادات بی وجود معبود، مقصد و مقصودی و ظهور و حضوری ندارد.
حضرت محمّد(ص) پیامبر مکرّم میفرماید: 'مُجالست و همنشینی با عالِمی مکن مگر اینکه شما را از پنج چیز به پنج چیز بخواند: از شک به یقین، از کِبر به تواضع، از عداوت به نصیحت، و از ریا به اخلاص و از محبّت دنیا به زهد.'
پیروی از استاد کامل مکمّل از شرایط اساسی سلوک است که بی وجود آن، سلوک سالکان به مقصد و مقصود نرسد. شیخ صفیالدّین اردبیلی قدّس الله سرّه العزیز فرموده: 'باید دانست که بی مصاحبت مردان حق، حجاب از دل سالکان برنخیزد. طالبی که به واهمه و خیالِ خود، طیّ طریق کند به سراب خودی گم گردد. زمین دل سالکان صادق از سحاب رحمت حق و تلقین کلام پیران سیراب شود و حیات جاودان یابد. غذای تن از ثمرات و عناصر است و غذای روح به صحبت و خدمت صاحبدلان روشن ضمیر. اما خدمت و صحبت بی عشق و ارادت، حاصلی ندارد و گفتهاند تسلیم مرید صادق به مرشد حقّانی، کالمیّت فیالید الغسّال است تا ثمره و تربیت و القائات شیخ به محض مداخلات نفسانی فاسد نگردد.'
نقل است که بایزید بسطامی در خدمت امام جعفر بن محمّد الصّادق بود. روزی حضرت فرمودند: کتابی که در غُرفه بالای سَـرِ تُست بیاور. بایزید مضطرب شد و پرسید غُرفه کجاست؟ حضرت فرمودند: این همه که تو نزد مائی غُرفه ندانی؟ گفت: ما در شما غرقهایم و غُرفه را ندیدهایم و ندانیم.
معلّم وجود که به نام "پیر" به معنی "نور راه" نامیده میشود هادی و راهگشای صبوری است که روشنگر تاریکیهاست تا که سالک راستین به برکت نور او بتواند راه خدا را بازیابد و واقعیّت وجودی خود را بشناسد.
