کافه تلخ

۱۳۸۶ آذر ۲۲, پنجشنبه

مرغان افسانه‌ای



بدون شک ادبیات کهن و غنی مابا قصه‌های دلکش و نظم و نثر دل‌پذیر و داستان‌های پر از طنز و زیبا و کنایه‌های دل‌نشین در میان ادبیات جهان مقامی شامخ و جایی ممتاز و برجسته دارد.

در بین داستا‌ن‌ها و استوره‌ها، شاهکارهایی وجود دارد که از ویژگی‌های آثار مذکور، حماسه‌های ملی و شورانگیزی است که نتایجی مفید و شادی‌بخش و امیدوارکننده دارد که داستان‌های و قصه‌ها به آنها ختم می‌شود و خواننده را به زندگی امیدوارتر و در مواجه با مشکلات و ناملایمات استوارتر می‌نماید.

این از خصوصیات ادبیات کهن ما است که چون میراثی گران‌بها به دست مردم بافضل و دانش ما رسیده و حفظ و حراست از آن وظیفه‌ی هر فردی فرهنگ‌خواه و ادب‌دوست است.
در این داستان‌ها که بیش از هزار هاسال دارند از پرندگان و مرغانی نام برده شده که یا در اصول چنین پرنده گانی وجود نداشته‌اند و یا چیزی بوده‌اند که در طول زمان به‌خاطر سینه به سینه نقل کردن آنها چهره عوض کرده و تغییر ماهیت داده‌اند و یا به‌طور کلی ساخته و پرداخته‌ی فکر نویسنده و حماسه‌سرا بوده است.

در لابه‌لای افسانه‌ها و قصه‌های شرقی از این مرغان زیاد سخن رفته است مشهورترین این مرغان ققنوس، سیمرغ، عنقا، هما،، بوتیمار و هدهد هستند که هر کدام از این مرغان استوره‌ای، نماد خوی و خصلتی شده است. برای نمونه، عنقا، نماد بلندپروازی و هما، مرغ سعادت و اقبال، و ققنوس، مظهر عمر دراز است

هندوييسم و اساطير هند



برهمن (Brahman)، نماد انتزاعی از ایزد ایزدان در مذهب هندوئیسم و اساطیر هند است.
برهمن غیر قابل تغییر، ابدی، بیکران و نماینده حقیقت لایزالی است که اساس تمامی موارد موجود در هستی را شامل می‌شود. گرچه طبیعت این ایزد فرای ماده است، اما اغلب او را بصورت تجسم یافته با نام ایسوارا نیز می‌شناسند.

همه ي فرقه هاي ايين هندوييسم به ثالوث اعظم، يعني خدايان بزرگ سه گانه 1.
برهما (خداي خلقت و آفريدگار كل)؛ 2. شيوا، (خداي مرگ و مهلك كل)؛ 3. ويشنو (خداي زندگي و حافظ كل) اعتقاد دارند.

برهما را نباید با برهمن یا روح اعظم هستی اشتباه گرفت؛ با این وجود ریشه هر دو اسم یکی هستند. همسر او ساراسواتی، الهه آموزش است.
بر طبق اساطیر، در آغاز جهان برهما از گل نیلوفری زاده شد که از ناف ویشنو رشد کرده بود. افسانه‌ای دیگر می‌گوید که او از آب زاده شد. علاوه بر این، گفته می‌شود که او فرزند برهمن و تجسم روح زنانگی، مایا نیز بوده است.
در آغاز خلقت جهان، او هفت دانای بزرگ را خلق کرد تا در ساختن باقی جهان به او کمک کنند. سپس پدران انسان را بوجود آورد.
شیوا خداوندی مذکر، فرای صورت، فرای زمان و فرای فضا است
نام او را بصورت " کسی که با ادای نام خود، همه کس را پاک می‌کند" معنی کرده‌اند. شیوا مقدس‌ترین نام در این مذهب است.
شیوا را یکی از سه نمود خدا، ایشوارا و دانسته‌اند. البته این مطلب قابل مقایسه با تثلیث در مسیحیت نیست.
شیوا قادر به هر کاری هست؛ او خالق است، شنوا و حل کننده مشکلات است. از این نظر، باقی خدایان و الهه‌ها در مذهب هیندوئیسم، از شیوا پایین‌تر قرار می‌گیرند.

اساطير اسكانديناوي



اساطیر نورس ‏(Norse) یا اسکاندیناوی اشاره به داستان‌های اسطوره‌ای خدایان سرزمین‌های شمال اروپا، مردم نوردیک، وایکینگ‌ها یا بربرهای شمالی دارد. بسیاری باور دارند اساطیر نوردیک بیشتر به وقایعی تاریخی اشاره دارند که رنگ افسانه و سپس اسطوره به خود گرفته‌اند.
مثلاً اودین و فرزندانش را شاهی آسیایی و خاندانش می‌دانند که به نورس سفر کرده و ماندگار شده و کارهای نمایان کرده‌اند.
منابع اساطیر نورس برخلاف اساطیر یونان یا مصر محدود هستند و به چند دست‌نوشته و منظومه محدود می‌شوند که مشهورترین آنها ادا است. بسیاری هم ریشه‌ی خاورمیانه‌ای دارند. در عوض به خاطر رواج کافرکیشی از سده‌ی دهم میلادی و سلطه‌ی وایکینگ‌ها و قبایل ژرمنی در آن دوره این منابع نسبت به منابع اساطیری دیگر متأخرتر هستند و در برخی موارد جزییات کامل‌تری دارند.
اسیر Aesir یا ازیر یا آس ها، نامی است برای نژاد یا قبیله خدایان اصلی در اساطیر اسکاندیناوی. نام قبیله و شاخه دیگر خدایان که از اهمیت و قدرت کمتری برخوردار بوده اند ونیر یا ونرها است.

اسیر که در آسگارد زندگی می کردند، به رهبری اودین بر زندگی انسانهای فانی حکمرانی می کردند. خدایان شناخته شده در این دسته از خدایان عبارتند از: بالدر، رب النوع زیبایی؛ براگی، خداوندگار فصاحت و سخنوری؛ فورستی، خدای عدالت؛ فریر، خدای باروری که اصالتا از ونیر بود؛ هایمدال، نگاهبان پل بیفروست؛ هودر، خدای کور زمستان و تاریکی؛ لوکی، رب النوع آتش که با یوتون ها همداستان بود؛ نیورد، خدای دریا و پدر فریر و به مانند او یکی از ونیر؛ ثور، خدای آذرخش؛ تیر، خدای جنگ؛ ویلی و وه، برادران اودین؛ ویدار، والی و هرمود، پسران اودین؛
الهگان مهم در میان اسیر نیز عبارتند از: فریا، الهه باروری و دختر نیورد؛ فریگ، همسر اودین؛ سیف، همسر ثور؛ ایدون، همسر براگی و نگهبان سیبهای جوانی؛

در میان اسیر گاه و بیگاه چهره های مرموز و ناشناخته ای مانند گفیون، هونیر و کواسیر نیز به چشم می خورند.
در باب ریشه کلمه آس نیز غالب زبان شناسان به اتفاق کلمه تیوتونی آسه، به معنی خدا را ذکر می کنند.
یوتون‌ها یا ژیان‌ها، یا غول‌ها در برخی نسخه‌ها دشمنان اصلی آس‌ها بودند. اینان بازماندگان غول‌های یخی اولیه بودند و هماورد نهایی خدایان به شمار می‌آمدند.

ونیر Vanir یا ونر ها در اسطوره های نورس، دسته ای از خدایان و الهگان طبیعت و باروری بودند. ونیر که وظیفه اصلیشان هبه سلامتی، جوانی، باروری، خوشبختی و ثروت بود، خدایانی جادوپیشه و دشمنان دیرینه قبیله خدایی اسیر بودند. یکی از نه قسمت جهان اسطوره ای اسکاندیناوی به نام واناهایم، مقر و محل زندگی ونیر بود.

پس از جنگی طولانی، دو قبیله راضی به برقراری صلح شدند و برای حفظ صلح، گروگانهایی رد و بدل کردند: ونیر به عنوان گروگان، مشهورترین خدایان خود، یعنی نیورد ثروتمند و فرزندانش فریا و فریر را به نزد اسیر فرستادند. در برابر این گروگانها اسیر نیز هونیر را که خدایی قدرتمند و زیبا بود، و به ادعای اسیر شایستگی زیادی برای رهبری داشت به ونیر سپردند. همچنین اسیر خردمندترین میان خود، میمیر را در ازای کواسیر، خردمندترین ونیر به گروگان نزد ونیر فرستادند.

اما هونیر آنچنان که اسیر ادعا می کردند خردمند نبود، بلکه با توصیه های میمیر ونر ها را فریب می داد. بعد از مدتی ونر ها به پاسخهایی که هونیر در غیاب میمیر به آنها می داد مشکوک شده و سرانجام متوجه حیله گری اسیر شدند. به همین دلیل آنها سر میمیر را از تن جدا کرده و نزد اسیر بازپس فرستادند. اما خوشبختانه این اقدام کین خواهانه موجب درگیری مجددی نشد و ونیر و اسیر دوباره به جنگ نپرداختند.

در مورد ونیر پیش از صلح با اسیر اطلاع چندانی در دست نیست.

کلمه ونر احتمالا از کلمه وینر که در زبان اسکاندیناویایی قدیم به معنی دوست است ریشه گرفته.

نورن ها Norns در اساطیر اسکاندیناوی نیمه الهگان، یا فرشتگان سرنوشت هستند. این سه خواهر به نامهای اورد (به معنی سرنوشت) ، ورداندی(بایستگی و ضرورت) و اسکولد (زمان حال) هم سرنوشت انسانها و هم سرنوشت خدایان و هم جریانهای طبیعی و دائمی کیهان را کنترل می کنند. آنها همچنین نگهبان چاه سرنوشت، اورداربرونر، در زیر یکی از ریشه های ایگدرازیل در آسگارد هستند.

وظیفه و ماموریت مهم دیگر نورن ها مراقبت و رسیدگی به ایگدرازیل است. از آنجا که این درخت همواره در معرض خطر قرار دارد و در حال فساد است، نورن ها با پاشیدن گل و آب چاه سرنوشت، سعی در توقف و یا حد اقل کند کردن این روند دارند.

در بعضی روایت ها، نورن ها همچنین در امر وضع حمل و تولد نوزاد به مادر و فرزند کمک می کردند، و در بعضی موارد چنین تصور می شده که هر شخص نورن مخصوص به خود را دارد.

برخلاف اساطیر کهن مفهوم فرجام در اساطیر نوردیک بسیار مهم و اساسی است. سرنوشت جهان کاملاً مشخص است و در مورد آن و چگونگی وقوعش یقین وجود دارد. این مفهوم به احتمال قریب به یقین از باورهای عیسویان و مکاشفه‌ی یوحنای نبی نشأت گرفته است. همچنین سختی شرایط و محیط زندگی خشن این مردمان آنها را به وجود و لزوم وقوع جهانی بهتر و گرمتر ترغیب می‌کرده است.

پیدایش و تطور دین در مصر قدی

دین در کشور مصر
مصر یکی از کشورهای بسیار معروف جهان باستان بود. این کشور نزد عبرانیان به مصرائیم و نزد عربها به مصر موسوم است ، در قدیم نزد مردم باستانی آن کشور کمیت نام داشته یعنی زمین سیاه به خاطر رسوب سیاه رنگ رود نیل . یونانیان هم از عهد هومر آن سرزمین را اجیپ توس می نامیده اند.مردم قدیم آن دیار به موجب کتاب عهد عتیق از اولاد مصرایم بن حام بن نوح می باشند.
نژاد مصریان قبطی بود و واژه EGYPT که در زبانهای اروپایی برای مصر به کار می رود ، با کلمه قبطی در ارتباط است.

پیدایش و تطور دین در مصر قدیم

بذر اعتقاد به مبادی غیبی و روحی و ایمان به آلهه عدیده که در دائره اجتماعیات کوچکتر کاشته شده در ابتدا جرثومه ای ضعیف بوده و روز افزون رو به ارتقاء و نشو و نما نهاده تا آنکه به صورت خدایان بزرگ و عظیمی که در رأس دیگر آلهه قرار داشته اند در آمده و خدای کل آن قوم و رب الارباب آن ملت به شمار رفته است.
مانند آمون رع و اوزیریس نزد مصریان و مارادوخ نزد بابلی ها و زئوس نزد یونانیان و ژوپیتر نزد رومیان و اهورامزدا نزد ایرانیان.هر یک از آن ملل برای آلهه خود و روابط آنها با خدای کل و رب الارباب افسانه ها و اساطیر بسیار خلق و اختراع کرده اند.


مذهب مصریان قدیم نیز از این قانون تکامل مستثنی نبوده است. در آنجا همچنان مبادی ساده بدوی یعنی پرستش ارواح و ایمان به روانهای مجرد غیبی مبداء ظهور و پیدایش آلهه به عنوان شیء مقدس یا تابو یا جانور و گیاه که توتم آن ملت بوده اند به صورت بسیار بدوی و ساده نشأت گرفته تا به تدریج منجر به عبادت خدایان متعدد گردیده است.
اوضاع جغرافیایی و حوادث تاریخی و کیفیت تکوین و ایجاد بلاد و مدن مصری در پیدایش و ظهور آلهه متعدد و در سبک پرستش آنها تأثیری به سزا داشته است .
پس از آنکه دیانت ایشان از مبدأ اعتقادات بدوی شروع گردید و پس از طی تکامل هر شهری خدائی خاص خود به وجود آورد و عاقبت تمام آن مردمی که در سه هزار سال قبل از میلاد در کنار نیل به صورت یک ملت واحد در آمدند و همه در حاشیه آن شط بزرگ زندگی می کردند پس از طی ادواری دراز در تنازع مستمر و به حکم فوز افضل و غلبه اقوی به تدریج به یک مجموعه آلهه معتقد شدند که هر یک از آنها به نوبت خود و در ناحیه خاصی تاریخها و اساطیر جداگانه دارد.



ضمنا معتقدات و آلهه ممالک مجاوره مانند مردم شام « فیقی ها و کنعانی ها» و نیز مردم شمال افریقا « لیبی ها» در مجموعه خدایان ایشان نیز تأثیر کرده است. بعد از آنکه زمانی دراز تعد آلهه افزون از شمار موجب سرگشتگی و زحمت شد، تدریجا آنها را به ترکیبات سه گانه و نه گانه تلخیص و به خدایان کمتر معتقد شدند ، یعنی در بعضی شهرها به سه خدا و در بعضی دیگر به نه خدا اکتفا جستند.
به مناسبت وحدت سیاسی وحدت دینی کم کم منجر به آن شد که اصل ایمان به یک خدای بزرگ و نیرومند به میان آید، بالاخره در همان وقت که فرعون واحدی بر تخت سلطنت نشست او را پسر خدائی که بر آسمانها حکومت می کرد و موسوم به عامون رع بود ، دانستند.


بنابراین مصریان قدیم به موجودات غیبی بسیاری معتقد بودند و خدایانی با اسما و صفات مختلف داشتند. هنگامی که فراوانی خدایان موجب زحمت شد ، از شمار آنها کاستند و حتی در دوره کوتاهی تنها به خدای آفتاب معتقد شدند. در آن دورانها اعتقاد به الوهیت حیواناتی مانند شیر ، تمساح و برخی پرندگان و جوندگان و برخی حیوانات اهلی مانند قوچ رواج یافت .
پرستش گربه نیز نزد آنان بسیار اهمیت داشت. سپس موجوداتی خیالی با سر حیوان و تن انسان ، در اعتقادات ایشان وارد شد و بتهایی به این شکل ساختند و پرستیدند.
هنگام مسافرت در رود نیل ، برای مصونیت از خطر تمساحهای آدمخوار ، نخست به معبد بسیار شکوهمند تمساح می رفتند و با پرداخت صدقه و نذری ، به خیال خود تأمین جانی می گرفتند. لذا مصریان از مراحل مختلف ادیان ابتدایی گذر کردند و به خدایان محلی که معمولا به شکل حیوانات اهلی و وحشی بود روی آوردند. پرستش فرعونها و خدایان اساطیری نیز معمول بود.

خدايان ژاپن



آئين شين تو به مرور زمان داراى مبادى و آداب شد. اين آئين مايه هاى ناسيوناليستى و نژادپرستانه بسيار قوى دارد. آئين شين تو در طول تاريخ پشتوانه بسيار مستحكمى در حفظ استقلال و تحكيم قدرت سياسى ژاپن داشته و دارد. فرمان امپراطور، فرمان خدا بوده است . وجب به وجب سرزمين ژاپن مقدس است ، چرا كه جزاير ژاپن آفريده ويژه خدايان است .
و تمام قلمرو ژاپن توسط دو خداى نر و ماده : ((ايزاناگى )) و ((ايزانامى )) خلق شده است . در مجمع الجزاير ژاپن ((خداى نر)) غوطه ور شد و اين باور به دست آمد كه بايد مردم ژاپن هر سال غسل مذهبى به جاى آورند. وقتى خداى نر (ايزاناگى ) از دريا بدر آمد، از گوشه چشم چپ خود بزرگترين خدايان را بوجود آورد كه او را ((اماتراسو)) گويند و اين بزرگترين حادثه جهان خلقت است .
وى بار ديگر به دريا فرو رفت تا غسل كند و وقتى در آمد، از گوشه چشم چپ خود خداى ديگرى به نام ((توكى يومى )) (خداى ماه ) راخلق كرد. از گلوگاه او خداى ديگرى به نام سوسانوو و (خداى طوفان ) پديد آمد.
اين خدايان سه گانه در آسمان بر تخت جلال و جبروت و عظمت و خدائى تكيه زدند و حكومت آغاز كردند. مذهب مردم ژاپن ، مجموعه اى از اعتقاد به مظاهر طبيعت و اطاعت مطلق از فرمانروايان و عقيده به سحر و جادو و احترام به ((تابو)) و ايمان به مبادى بسيار ساده ساخته ذهنيت خودشان است . آنان روباه را فرستاده خدايان آسمانى مى دانستند و مورد پرستش قرار مى دادند. گروهى روباه را كلان اجداد خود مى دانستند.
و اين نمودهائى از وجود مذهب بدوى باستانى ((فتيش )) در ميان اقوام ژاپنى است . در نظر آنان ، ((تير و كمان )) مقدس بود و آن را مانند مظهر خدايان عبادت مى كردند و اين عين ((فتيش پرستى )) است .(132)